Een winstgevend bedrijf kan toch geld tekortkomen wanneer klanten later betalen dan uw leveranciers, personeel en belastingdienst. Maak daarom vóór oktober een liquiditeitsbegroting met de werkelijke ontvangsten en uitgaven per maand. Reserveer belastinggeld afzonderlijk en bereken ook een scenario met vertraagde betalingen. Zo ziet u op tijd of u facturen sneller moet innen, investeringen moet uitstellen of aanvullende financiering nodig heeft.
Waarom juist het vierde kwartaal aandacht vraagt
De laatste maanden van het jaar bevatten vaak uitgaven die niet gelijkmatig over twaalf maanden zijn verdeeld. Denk aan voorraad voor de feestdagen, een jaarlijkse verzekeringspremie of een investering die u nog wilt afronden. Tegelijkertijd kunnen opdrachtgevers betalingen laten liggen tijdens vakanties en sluitingsdagen.
Daar komt economische onzekerheid bij. Het ondernemersvertrouwen verbeterde in het derde kwartaal volgens het CBS, maar bleef negatief. Dat is geen voorspelling voor uw bedrijf. Het onderstreept wel waarom een begroting beter werkt met verschillende scenario’s dan met één optimistische omzetverwachting.
Een liquiditeitsbegroting maken is vooral nuttig wanneer uw banksaldo momenteel voldoende lijkt. U heeft dan nog tijd om maatregelen te nemen. Wachten tot een automatische incasso wordt geweigerd, beperkt uw mogelijkheden en maakt gesprekken met leveranciers onnodig lastig.
Wat is het verschil tussen winst en liquiditeit?
Winst ontstaat wanneer opbrengsten hoger zijn dan kosten. Liquiditeit gaat over het geld waarmee u vandaag en binnenkort kunt betalen. Die twee lopen niet automatisch gelijk op.
Stel dat u in oktober een opdracht van €10.000 afrondt en factureert. De opbrengst kan al in uw resultaten staan, terwijl de klant pas in december betaalt. Uw medewerker moet ondertussen wel aan het einde van oktober salaris ontvangen. Een goed gevulde orderportefeuille voorkomt dat tijdelijke verschil niet.
Een investering laat het omgekeerde zien. Een machine wordt mogelijk over meerdere jaren afgeschreven, maar u betaalt de aankoop in één keer. Het effect op uw bankrekening is daardoor groter dan de kosten die in één maand in de winstberekening staan.
Bij een bedrijfsplan maken horen daarom verschillende financiële overzichten. De exploitatiebegroting laat zien of uw verdienmodel rendabel is. De kasplanning laat zien of u de betalingen op het juiste moment kunt uitvoeren. Gebruik beide, maar verwissel hun uitkomsten niet.
Een liquiditeitsbegroting maken in vijf stappen
1. Begin met het beschikbare saldo
Neem het saldo waarmee u oktober werkelijk verwacht te beginnen. Controleer welke betalingen eind september nog plaatsvinden. Een factuur die op 30 september wordt afgeschreven, mag niet nogmaals als oktoberuitgave worden verwerkt.
Maak bovendien onderscheid tussen geld op de rekening en geld dat vrij beschikbaar is. Een bedrag dat u nodig heeft voor belastingen of een afgesproken aanbetaling kunt u niet zonder gevolgen aan voorraad besteden. Een zakelijke rekening helpt om zakelijke geldstromen van privé-uitgaven te scheiden. Een aparte reserveringsrekening kan het overzicht verder verbeteren.
2. Plan ontvangsten op hun verwachte betaaldatum
Werk met openstaande facturen, afgesproken betaaltermijnen en het betaalgedrag van klanten. De factuurdatum is niet hetzelfde als de ontvangstdatum. Geef een klant die doorgaans twee weken te laat betaalt niet automatisch een plek in de maand waarin de factuur vervalt.
Neem nieuwe opdrachten pas mee wanneer de verwachting voldoende concreet is. Een mondelinge interesse is minder zeker dan een ondertekende opdracht. U kunt onzekere ontvangsten apart bijhouden, zodat ze het basisscenario niet mooier maken dan het is.
3. Zet alle betalingen in de juiste maand
Verwerk leveranciers, loonbetalingen, huur, abonnementen, rente, aflossingen en investeringen. Neem ook privé-opnamen op wanneer die bij uw ondernemingsvorm en situatie relevant zijn. Aflossingen verlagen uw beschikbare geld, hoewel zij niet op dezelfde manier als bedrijfskosten in de winstberekening verschijnen.
Voor een kasbegroting gebruikt u betalingen en ontvangsten inclusief btw, voor zover die werkelijk worden betaald. De btw-afdracht of teruggaaf verwerkt u vervolgens als afzonderlijke geldstroom. Daardoor sluit het overzicht aan op de bankrekening.
4. Bereken het eindsaldo
De berekening is eenvoudig: beginsaldo plus ontvangsten min uitgaven. Het eindsaldo van oktober wordt het beginsaldo van november. U rekent vervolgens door tot december en liefst ook januari.
5. Voeg een tegenvallend scenario toe
Verschuif een grote ontvangst een maand en verhoog een belangrijke kostenpost. Controleer of uw saldo dan nog voldoende is. Een percentage voor tegenvallers is minder nuttig wanneer het niet aansluit op een concreet risico. Gebruik bijvoorbeeld de vertraagde betaling van uw grootste opdrachtgever.
Voorbeeld: een tijdelijk tekort ondanks voldoende omzet
Onderstaand fictief rekenvoorbeeld betreft een klein bedrijf met een beginsaldo van €12.000. Alle bedragen zijn werkelijke verwachte bankstromen. De uitgaven omvatten ook de afzonderlijk begrote belastingbetalingen. Het voorbeeld is geen fiscale berekening voor een specifieke onderneming.
| Geldstroom | Oktober | November | December |
| Beginsaldo | €12.000 | €2.000 | €8.000 |
| Ontvangsten | €24.000 | €32.000 | €28.000 |
| Uitgaven | €34.000 | €26.000 | €31.000 |
| Eindsaldo | €2.000 | €8.000 | €5.000 |
Op maandbasis blijft het bedrijf boven nul. Toch is oktober kwetsbaar. Wanneer een ontvangst van €6.000 pas in november binnenkomt, wordt het eindsaldo van oktober €4.000 negatief. November herstelt vervolgens, maar dat helpt niet bij een betaling die al in oktober moet plaatsvinden.
Controleer daarom ook de volgorde binnen de maand. Als de lonen op de 25e worden betaald en een grote klant pas op de 30e overmaakt, kan het tussentijdse tekort groter zijn dan het maandelijkse eindsaldo laat zien. Maak voor kwetsbare weken een aanvullende wekelijkse cashflowplanning.
Zet btw en jaarwisseling apart in uw planning
Voor ondernemers die per kwartaal Nederlandse btw-aangifte doen, vallen belangrijke btw-betaaldatums op 31 oktober 2026 voor het derde kwartaal en 31 januari 2027 voor het vierde kwartaal. De aangifte en betaling moeten op tijd zijn verwerkt. Plan uw betaling ruim genoeg vooraf.
Januari verdient daarom een eigen kolom, ook als u vooral het vierde kwartaal beoordeelt. December kan een goed banksaldo opleveren dat voor een deel bestaat uit verschuldigde btw. Wie dat volledige bedrag investeert, verschuift het probleem naar het nieuwe jaar.
Gebruik de actuele ondernemerskalender daarnaast als controle voor belangrijke momenten. Neem alleen verplichtingen op die op uw bedrijf van toepassing zijn. Een algemene kalender vervangt uw eigen contracten, belastingaanslagen en betalingsafspraken niet.
Welke maatregelen helpen bij een verwacht tekort?
Begin met de oorzaak. Een tekort door late betalingen vraagt om andere maatregelen dan een structureel verlieslatend product. Factureer afgerond werk direct. Vraag bij grotere projecten een passende aanbetaling of werk met afgesproken deelbetalingen. Bespreek dit vóór de opdracht, zodat de klant de voorwaarden kent.
Kijk vervolgens naar uitgaven die zonder operationele schade kunnen worden verschoven. Een ongebruikte softwarelicentie stoppen helpt structureel. Een noodzakelijke onderhoudsbeurt uitstellen kan juist een duurdere storing veroorzaken. Gericht kosten besparen begint daarom met het effect op uw dienstverlening, niet met het hoogste factuurbedrag.
Is financiering nodig, benader een financier dan met uw begroting en aannames. Laat zien wanneer het tekort ontstaat, hoe lang het duurt en waaruit terugbetaling volgt. Een kredietlimiet is een vangnet voor een onderbouwde behoefte. Zij maakt een structureel onrendabel bedrijfsmodel niet gezond.
Maak van kasplanning een vaste gewoonte
Werk het overzicht wekelijks bij met werkelijke ontvangsten en betalingen. Bewaar de oorspronkelijke verwachting, zodat afwijkingen zichtbaar blijven. Wanneer klanten consequent later betalen, past u uw planning en afspraken daarop aan.
Een bruikbare liquiditeitsprognose hoeft niet ingewikkeld te zijn. Zij moet vooral actueel, controleerbaar en eerlijk zijn. Met een overzicht dat u daadwerkelijk gebruikt, neemt u betere beslissingen dan met een uitgebreid bestand dat na september niet meer wordt geopend.
Veelgestelde vragen
Wat is een liquiditeitsbegroting?
Een overzicht van verwachte ontvangsten, uitgaven en beschikbare geldmiddelen per periode. Het laat zien wanneer een betalingsprobleem kan ontstaan.
Gebruik ik bedragen inclusief btw?
Voor de bankstromen doorgaans wel. Verwerk de afdracht of teruggaaf afzonderlijk, zodat het overzicht aansluit op de werkelijke betalingen.
Hoe vaak moet ik de begroting bijwerken?
Wekelijks is praktisch bij wisselende geldstromen. Controleer kwetsbare weken vaker en pas aannames aan wanneer betalingen verschuiven.
Is een positief eindsaldo voldoende?
Niet altijd. Ook binnen de maand kan geld ontbreken wanneer grote uitgaven eerder plaatsvinden dan ontvangsten.
Hoe groot moet mijn buffer zijn?
Dat hangt af van vaste betalingen, betaalgedrag en omzetzekerheid. Bereken welke buffer uw realistische tegenvallende scenario opvangt.
